Binyıllar boyunca sayısız kültür tarafından Şeytan’a atfedilmiş farklı isimler olmuştur. Farklı dinler, farklı inanç sistemleri Şeytan’ın farklı bir yönünü görmüş ve ona arkasında başka hikayeler saklayan isimler atfetmiştir. Bu isimlerin bazıları onu aşağılamak amacıyla, bazıları ise onun tanrılığını kabul ederek, onu yüceltmek amacıyla verilmiştir. Şeytan ise bu isimlerin her birini, kötü veya iyi fark etmeksizin kabul etmiştir. Fakat bu isimleri kabul etmesi taşıdıkları anlamların ve bu isimlere bağlı anlatıların gerçek olduğu anlamına gelmez. Bu yazı serimizde de Şeytan’ın farklı mitolojilerdeki isimlerini, o mitolojilerin kendi anlatılarına göre işleyeceğiz. Bu yazımızda inceleyeceğimiz isim Loki.
ETİMOLOJİ
Loki isminin etimolojisi kapsamlı bir şekilde tartışılmıştır. İsim zaman zaman eski İskandinav kelimesi logi (“alev”) ile ilişkilendirilmiştir, ancak bunun için sağlam bir dilsel temel yoktur. Daha ziyade, ismin daha sonraki İskandinav varyantları (Faroe Lokki, Danimarka’da Lokkemand, Norveç’te Loke ve Lokke, İsveç’te Luki ve Finlandiya’da Lukki şeklinde anıldı), düğümler, kancalar, kapalı odalar ve kilitler gibi kelimeleri ifade eden Cermen “luk-“ köküne ifade eder. Faroe Lokkanet (“örümcek ağı”, kelimenin tam anlamıyla “Lokke’nin ağı”) ve Faroe lokki, grindalokki, grindalokkur (modern öncesi halk taksonomisinde örümceklerle ilişkili baba-uzun bacaklar) gibi kullanımlara karşılık gelir. Loki’nin dünyanın sonundaki kıyamet rolüne yakından işaret edebileceği öne sürülse de “premodern toplumdaki” Loki’nin düğümlerin/karışıklıkların/döngülerin ya da kendisinin bir düğüm/arapsaçı/döngünün nedeni olduğuna dair oldukça fazla kanıt var.
LOKİ KİMDİR?
İskandinav mitolojisinde Loki, fesatlığın, hilebazlığın, kaosun ve karmaşanın tanrısıdır. Aynı zamanda bazı araştırmacılar kendisinin ateşin tanrısı olduğunu da düşünmektedir, fakat bu çoğunluk tarafından desteklenen bir düşünce değildir. Kendisi Manzum Edda ve Nesir Edda’da anlatılan birçok hikayede Odin ve Thor’a eşlik edip farklı düşünceleri ile olaylara değişik çözümler getiren, fakat bazı zamanlarda da yine bu farklı düşünceleriyle olayları olduğundan daha karmaşık hale getiren bir role sahiptir. Ancak kendisini daha önemli kılan şey, tanrıları Ragnarök’a götürecek olaylar zincirinde kilit rolü oynamasıdır.
Kendisi aslen dev Fárbauti ve Laufey’nin oğludur. Eddalara göre Loki, Aesir tanrılarından biridir, fakat bazı anlatılara göre tanrılar Loki’yi, dışarıdan gelmiş olmasından ötürü hoş karşılamamaktadır. Aynı zamanda Loki, Odin ile kan yeminini gerçekleştirerek kan kardeşi olmuştur.
Loki, kafası her zaman farklı düşünen bir tanrı olmuştur. Bulunduğu hikayelerde neredeyse her zaman kendisinden kaynaklanan bir kaos hakimdir ve bu hikayelerdeki sorunların çözümünün anahtarı da her zaman kaos olmuştur. Bununla beraber Loki’nin hangi tarafta bulunduğu her zaman bir tartışma konusu olmuştur. Loki iyiliğe ya da kötülüğe hizmet etmez, çoğunlukla gri noktadadır.
Loki atılgan, hazırcevap, kurnaz, akıllı ve zeki bir tanrıydı. Ayrıca değişik büyüleri gerçekleştirmeye de kabiliyeti vardı. Şekil değiştirme de bunlardan biriydi. Bir keresinde dişi bir at kılığına girerek Svaðilfari adlı bir atla birlikte olup Odin’in atı Sleipnir’i doğurmuştur. Kendisine büyük bir sadakat ile bağlı olan Sigyn ile evliliğinden Nari adında bir evladı varken, dişi dev Angrboda ile yaşadığı bir kaçamağın meyveleri olan ve kötü niyetli, uğursuz oldukları bilinen üç çocuğu daha vardır: Kurt Fenrir, Dünya Yılanı Jörmungandr ve yer altı diyarının yöneticisi olan doğaüstü yaratık Hel.
LOKİ’NİN HİKAYELERİ
TANRILARIN HAZİNELERİ
Bu mitte Loki, sarhoş bir geceden sonra Thor’un karısı Sif’in saçlarını şaka olsun diye kesti. Bunu gören Thor ise Loki’yi tehdit etti ve Sif’in saçlarını daha önce olduğu gibi uzun ve güzel bir şekilde geri getirmesini söyledi. Aksi takdirde Loki’nin vücudundaki her kemiği kıracaktı. Biraz hızlı düşündükten (ve Thor’u ikna ettikten) sonra Loki, Svartalfheim’daki cücelere, gerçek saç gibi işlev gören altın bir peruk yapmak için gitti. Ama elbette Cüceler ona böyle bir iyilik yapmazlardı, bu yüzden Loki onlara tanrıların, cücelerin tanrılara en iyi hediyeleri kimin sunabileceğini görmek için bir yarışma yapmasını istediğini söyledi. Bir süre sonra cüceler (Ivaldi, Eitri ve Brokk’ın oğulları), Thor’un çekici Mjolnir’i, Odin’e bir mızrak ve kol halkası, Sif’e bir peruk, Frey’e bir gemi ve domuzu Gullinbursti’yi sundu. Sonuç olarak Loki’nin yaramazlığı Thor’a ünlü çekicini, Odin’e mızrağını ve Sif’e eskisinden daha güzel olan saçlarını vermiş oldu. Böylelikle bu tanrılar eskisinden daha güçlü hale geldi ve yeni yeni zorlukların üstesinden gelebildiler.
IÐUNN VE LOKİ
Iðunn, İskandinav mitolojisindeki en önemli tanrıçalardan biridir. Tanrılar tarafından yenen, gençliklerini korumalarına ve yaşlanma sürecini engellemelerine olanak tanıyan gizemli meyvelerin koruyucusudur. “Bu meyve elma olarak algılanabilir fakat Eski İskandinav dilinde ‘eple’ kelimesi her türlü kuruyemiş ve meyve için kullanılıyordu. Ayrıca Hristiyan medeniyetinin gelişinden önce İskandinavya’da elma olup olmadığı bilinmiyordu.” (Gabriel Turville-Petre) Bu hikayede bir çilek ya da bir kuruyemişten bahsettiğini varsayabiliriz.
Eğer tanrılar Iðunn’u ve onun hayat kurtaran ilacını kaybetselerdi ne olurdu? Odin, Loki ve Hoenir; onları Asgard’dan uzakta, ıssız dağlardan geçiren bir yolculuktaydı. Bu bölgede yiyecek azdı ve bu yüzden yolcular bir öküz sürüsüne rastladıklarında akşam yemeği için birini kestiler. Eti ateşlerinin üzerine koyduklarında ne kadar süre orada bıraksalar da pişmemişti. Şaşkınlıkla yukarıdan kendilerine seslenen bir ses duydular. Yukarı baktıklarında yakındaki bir dalın üzerine tünemiş çok büyük bir kartal gördüler. “Benim…” dedi büyük kartal, “…büyülerimle yakaladığın avı pişirmesini engelleyen kişi. Ama bana etten benim payımı verirseniz geri kalanını büyülerimden kurtarırım.” diye devam etti. Tanrılar sinirlenmiş olsalar da kabul ettiler ve kartal uçup öküzün en seçkin kısımlarını kendisi aldı.
Loki, bunun pazarlık koşullarının ötesinde olduğunu düşündü ve öfkeyle sağlam bir dal aldı ve kartala saldırdı. Kartal, pençelerindeki dalı kaptı ve şaşkın Loki hala diğer ucunda tutunduğu için gökyüzüne uçtu. Korkmuş tanrı, kartala onu serbest bırakması için yalvardı ancak -kılık değiştirmiş dev Þjazi’den başkası olmayan- kartal, Loki ona Iðunn ve meyvelerini getireceğine yemin edene kadar bunu reddetti.
Üçlü seyahatlerinin sonunda Asgard’a geri döndüğünde Loki, Iðunn’a gitti. Ona Asgard’ın duvarlarının ötesindeki bir ormanda yetişen kendisinden daha muhteşem meyveler bulduğunu, onu giderken takip etmesini ve karşılaştırma için kendi elmalarını getirmesi gerektiğini söyledi. Iðunn, hileciyi takip etti ve ormana ulaştığında Þjazi kartal formuna dönüştü ve Iðunn’u meskenine götürüldü. Bu yer “Þrymheimr” olarak adlandırılıyordu ve buzlu kulelerin aşağıdaki verimli tarlalara homurdandığı en yüksek dağ zirvelerinde bulunuyordu.
Iðunn’un yokluğunda tanrılar ve tanrıçalar yaşlılığın üzerlerinde süzüldüğünü hissettiler. Derileri buruştu, saçları grileşti ve güçleri azaldı. Bir araya geldiklerinde ve birbirlerine Iðunn’un en son hangi koşullarda görüldüğünü sorduklarında Loki ile ikisi birlikte Asgard’ı terk ederken görüldüğü bildirildi. Loki’yi yakaladılar ve eğer onlara güzel tanrıçaya ne olduğunu anlatmazsa her türden acı çektirecekleriyle tehtid ettiler. Loki olanları anlattı ve tanrılar ona Iðunn’u Þjazi’den kurtaramazsa idam edileceğini bildirdi.
Freya ona şahin tüylerini ödünç verdi. Loki bu sayede bir şahin şeklini aldı ve Þrymheimr’ın bulunduğu devlerin anavatanı Jötunheimr’a uçtu. Þrymheimr’a geldiğinde, büyük bir sevinçle Þjazi’nin denize balık tutmaya gittiğini ve Iðunn’u evde yalnız bıraktığını gördü. Loki, bir dakika bile kaybetmeden tanrıçayı bir ceviz haline getirdi ve onunla birlikte hızla uzaklaştı.
Þjazi döndüğünde ve talih kuşunu kaybettiğini gördüğünde kartal şeklini aldı. Loki’nin peşinde Asgard’a doğru giderken havayı kanatlarının gürleyen sesleriyle doldurdu. Loki evini gördüğünde dev onun yakınındaydı ve öfkeyle boşluğu kapatıyordu. Loki’nin yoldaşları bu kovalamayı görünce kalelerinin etrafına bir çıra yığını inşa ettiler. Hala Iðunn’u tutan Loki bariyerin ötesine geçti. Sonra tanrılar çıra yığınını ateşe verdi ve o kadar hızlı patladı ki Þjazi’nin alevlere girmeden önce geri dönecek zamanı olmamıştı. Bu onun uçuşunun sonuydu.
Ayetler Kitabı Açıklaması, sf. 85
“Idunna sahip olduğu sağlık, yaşam gücü ve gençlik gibi şeyleri elmalar sayesinde verebilir. Eğer o özel elmalar özellikle Idunna tarafından verilirse etkileri görülebilir. Loki bunu bilir ve bu yüzden elmaları değil Idunna’yı teslim ederek akıllılık eder, sonrasında ise Idunna’yı yine kendisi kurtarır. Bu akıllılığı sayesinde devleri gafil avlarlar ve Idunna’yı ve güçlerini asla elde edemeyeceklerini en iyi yolla gösterirler devlere.”
BALDUR’UN ÖLÜMÜ
Baldur, tanrıların en sevilenlerindendi. tanrıların lideri Odin’in ve iyi kalpli büyücü tanrıça Frigg’in oğluydu. Baldur cömert, neşeli ve cesur bir karakterdi ve onunla vakit geçiren herkesin yüreğini aydınlatırdı. Ancak Baldur, kendi başına gelecek bir kötülüğü simgeleyen ürkütücü rüyalar görmeye başlayınca, tanrılar endişe içinde Odin’i bu rüyaların anlamını keşfetmesi için görevlendirdi.
Baldur’un babası Odin, hemen atı Sleipnir’e binip yeraltına giderek bu konuda bilge bir ölü kehanetçiye danıştı. Soğuk ve sisli yeraltına ulaştığında, görkemli bir ziyafet gibi hazırlanmış salonlar buldu. Odin ölü kehanetçiyi uyandırdı ve bu kutlamaların nedenini sordu. Kehanetçi, ona konuğunun oğlu Baldur olduğunu ve Baldur’un kaderinin burada belirlendiğini söyledi. Odin, kehanetçinin verdiği bilgilerle üzgün bir şekilde Asgard’a döndü.
Baldur’un annesi Frigg, oğlunu kurtarmak için umutsuzca çaba harcadı. Tüm evrende yaşayan veya yaşamayan varlıklardan, Baldur’a zarar vermemeleri için ant içtirdi. Antlar alındıktan sonra tanrılar bu durumu eğlenceye dönüştürdüler. Her türlü şeyi, sopaları, taşları Baldur’a fırlatarak, bu nesnelerin parladığını görünce güldüler ve Baldur’un zarar görmediğini görmek onları neşelendirdi.
Hilekar Loki, bu durumda bir fırsat gördü. Maskeli bir şekilde Frigg’e yaklaşarak, “Her şey, Baldur’u incitmeme antı mı etti?” diye sordu. Frigg, “Evet, ökse otu dışında her şey yemin etti. Ama ökse otu o kadar küçük ve masum bir şey ki, ona ant içtirmeyi gereksiz gördüm. Oğluma ne zarar verebilir ki?” diyerek cevapladı. Loki hemen harekete geçti, bir ökse otu bulup ondan bir mızrak yaptı ve tanrıların oynadığı bu yeni oyunlarına getirdi.
Loki, kör tanrı Hodr’un yanına gitti ve “Sana, Baldur’un yenilmezliğini kanıtlama onurunu gösterme şansı verilmediği için burada geri planda oturmanın sana ne kadar dışlanmış hissettirdiğini tahmin edebilirim” dedi. Kör tanrı kabul etti. Loki, ökse otunda mızrağı ona verdi ve “Elini Baldur’un bulunduğu yöne yönlendireceğim ve bu mızrağı ona fırlatacaksın” dedi. Hodr ökse otunu fırlattı. Ökse otu, tanrıyı doğrudan delip geçti ve Baldur öldü.
Tanrılar, acı ve korku içinde titreyerek konuşamaz hale geldiler. Bu olayın, kendi varlıkları ve korudukları evrenin yıkımının ve ölümünün, Ragnarok’un ilk belirtisi olduğunu biliyorlardı.
Sonunda, Frigg kendini toparlayarak, ölüler diyarına gidecek ve Hel adındaki ölüm tanrıçasına Baldur’un serbest bırakılması için kefaretini ödeyecek, cesaretli, sadık ve merhametli birini bulup bulmadığını sordu. Odin’in az bilinen oğlu Hermod, bu görevi üstlenmeyi teklif etti. Odin, atı Sleipnir’i, Hermod’u ölüler diyarına taşıması için gönderdi ve böylece macera başladı.
Tanrılar ölen dostları için görkemli bir cenaze düzenlediler. Baldur’un gemisi Hringhorni, büyük bir krala layık bir ateşe verildi. Ancak gemiyi denize çıkarmak gerektiğinde, tanrılar geminin kumsala saplandığını ve hareket ettirilemediğini gördüler. Birçok başarısız denemeden sonra, en güçlü varlık olan dev kadın Hyrrokkin’i çağırdılar. Hyrrokkin, bir kurt üzerinde Asgard’a geldi ve zehirli yılanları dizgin olarak kullandı. Gemiden inip geminin baş kısmına gitti ve o kadar güçlü bir itme yaptı ki, gemi kumdan kurtuldu. Baldur’un cesedi gemiye konulduğunda, karısı Nanna büyük üzüntüye kapıldı ve orada öldü. Onun cesedi de kocasının yanına konuldu. Ateş yakıldı ve Thor çekicini alevlerin üzerine tutarak onları kutsadı. Odin, yüzüğü Draupnir’i pyrenin üzerine koydu ve Baldur’un atı ateşe götürüldü.
Dokuz diyarın her yerinden farklı varlıklar bu törene katıldı: tanrılar, devler, elfler, cüceler, valkyrieler ve diğerleri. Bir araya geldiler ve denizin üzerinde kaybolan yanmış gemiyi izlerken ağladılar.
Bu arada, Hermod, Baldur’un ölümden kurtarmak için dokuz gece boyunca at sürerek daha karanlık ve derin vadiler boyunca yolculuk etti. Gjoll nehrine geldiğinde, köprüyü koruyan dev kadın Modgud, ona adını ve amacını sordu. Ona ayak seslerinin bir bütün ordu gibi gürültülü olduğunu ve yüzünün hala canlı renkte olduğunu söyledi ve bunu tuhaf buldu. Hermod deve istediği şekilde bir cevap verince, geçmesi için ona izin verdi. Hermod, düşünceli bir şekilde yeraltına indi.
İçeri girdiğinde Hel’in tahtını ve solgun, hüzünlü bir şekilde oturan Baldur’u gördü. Hermod, orada bir gece geçirdi ve sabah olduğunda, kardeşini serbest bırakması için Hel’e yalvardı, ona yaşayan varlıkların ve özellikle tanrıların onun yokluğu için hissettiği büyük üzüntüyü anlattı. Hel, “Eğer durum buysa, o zaman evrendeki her şey onun için ağlasın ve ben de onu size geri vereyim. Ama reddeden varsa, Baldur benim yanımda kalır.” dedi.
Hermod Asgard’a geri döndü ve bu haberleri tanrılara iletti, hemen dünyanın her yerine haberciler gönderdiler ve bu haberi tüm sakinlerine ulaştırdılar. Ve gerçekten de her şey Baldur için ağladı – her şey, sadece bir dev kadın hariç: Tokk. Kendisi aslında kılık değiştirmiş Loki’ydi. Tokk soğuk bir şekilde, gelen habercilere, “Hel, elindekini tutsun!” dedi.
Ve böylece Baldur, Hel’in karanlığında ve soğuğunda kalmaya mahkum oldu. Artık parlayan ışığı ve coşkusunu yaşayan dünyaları aydınlatmayacaktı.
Ayetler Kitabı Açıklaması, sf. 85
Baldur’un ölümüne çok üzülen Odin ve Frigga, oğulları Hermod’u, Baldur ve Nanna’yı geri getirmesi için Hel’e gönderirler. Hel he rcanlının Baldur için ağlaması karşılığında ikisini de serbest bırakacağını söyler. Bir yaşlı kadın hariç her canlı ağlar. O yaşlı kadın da aslında Loki’dir ve bu yüzden Baldur ve Nanna serbest bırakılmaz. Fakat Hel’de kaldıkları için ikisi de Ragnarokk’u canlı atlatabilirler.
Son olarak, tüm bu anlattıklarımızdan sonra, değer verdiğimiz bir sözü paylaşmak istiyoruz:
“Düzenin mutlak ve dengeli bir şekilde ilerlerken aynı zamanda gelişmesi için gerekli olan anahtar kaostur.”
Teistik Satanizm hakkında daha çok bilgi almak için diğer yazılarımızı ve kitaplarımızı okuyabilirsiniz. İletişim sayfasından sorularınızı direkt olarak sorabileceğiniz Discord sunucularımıza katılmanızı tavsiye ederiz. Sorularınızı sorup cevabını sıradaki soru-cevap yazısında görmek için soru formunu kullanabilirsiniz. Sitemizdeki yazılardan paylaşıldığı an haberdar olmak için Instagram sayfamızı takip edebilir ve e-posta sistemimize abone olabilirsiniz. İyi araştırmalar.
