Doğa dinleri olarak da bilinen Antik Pagan öğretilerini takip eden insanlar, binyıllar boyunca, bazen direkt olarak tanrılarını hayvanlar ile tasvir etmiş, bazense hayvanları tanrıları ile ilişkilendirmiştir. Onlardan sonra gelen ve doğaya düşman olan Karanlık Çağ’ın dinleri ise hem doğayı medeniyetin bir düşmanı haline getirmek, hem de Şeytan’ı aşağılamak amacıyla bazı hayvanları Şeytan’a atfetmiştir. Bu yazımızda atfedilen hayvanlar arasından yılana ve onunla birlikte tarih boyunca yılan sembolü ile bağlantılı olmuş bazı sürüngenimsi hayvanlara değineceğiz.
Ayetler Kitabı V. Bölüm
60. Her hayvan kutsaldır bana; ama bazı hayvanlar bana atfedildikleri için daha kutsal gelir gözüme. İnsanların bana yakıştırdığı hayvanlardır bunlar. Keçi kutsaldır bana; çünkü yüzyıllardır insanlar benimle özleştirdiler onu bir çok ülkede. Piramitlerin ülkesinde ve binyıllar önce Eşek benim hayvanım sayıldı. Bu yüzden de kutsaldır bana. Ve gene aynı ülkede çakal ve sırtlan benim hayvanım sayıldılar. Ve çölün hayvanları yılan ve akrep bana ithaf edildiler, Seth ismimle tanınırken. Ve hipopotam benim sayıldı ve timsah. Bu yüzden kutsaldır bana bu hayvanlar.
Yılan
Bir hayvan olarak yılan, kaydedilmiş neredeyse 4100 farklı türü bulunan, uzuvsuz omurgalı bir canlıdır. Yaşam alanları olarak genellikle sıcak, nemli iklimleri ve çöl iklimini tercih etmekle birlikte yaşam biçimleri de bu zorlu şartlara göre evrimleşmiştir. Kendilerini koruma yönünde özelleşen bu avcı canlıların insanlar ile olan ilişkileri de doğal olarak birbirlerine karşıt şekilde ilerlemiştir. Buna rağmen, zehrinin aynı zamanda belli ilaçların geliştirilmesinde kullanılabilmesi gibi sebeplerden ötürü, geçmiş mitolojilerde, yılana dair her coğrafyada karışık bir yaklaşım gözlemlenebilmektedir.
Mezoamerikan Kültürü
Antik Mezoamerikan inanışlarında neredeyse tüm yılan türlerinin yüzebilmesi, ağaçlara tırmanabilmesi, yer altına girebilmesi ve pek tabii yerde hareket edebilmesi nedeniyle tüm dünyevi sınırları aşabileceğine inanılmış, kutsal bir hayvan olarak sembolize edilmiştir. Öyle ki, tapınakların sınırlarına koruyucu yılan başı figürlerinin yerleştirilmesi en eski Mezoamerikan uygarlıklarına kadar uzanan mimari bir gelenektir.
Tüylü Yılan
Tüylü Yılan, birbirinden farklı Mezoamerikan inanışlarında görülebilen ortak bir figürdür. En eski uygarlıklardan biri olan Olmeklerin kültürlerinde yer edindiği bilinmekle birlikte onlardan uzun bir süre sonra bu figüre tanrısal bir konum atfedilmiştir. Bir tanrı olarak Tüylü Yılan, Nahualar tarafından Quetzalcoatl, Kiçeler tarafından Q’uq’umatz, Yukatekler tarafından Kukulkan olarak adlandırılmıştır. Tüylü oluşu uçabildiği ve dolayısıyla gökler üzerindeki hakimiyetini, özünde yılan oluşu ise yeryüzü üzerindeki hakimiyetini anlatır. Aynı zamanda gökteki tanrılar ve yeryüzündeki insanlar arasındaki arabulucu rolüne bir atıftır bu. Bir tanrı olarak rolü farklılık gösterse de ortak olarak rüzgarlar, yağmurlar ve fırtınalar ile ilişkilendirildiğini söylemek mümkün.
Maalesef ki Kukulkan’ın mitolojik hikayeleriyle ilgili günümüze kadar ulaşabilen pek fazla kaynak bulunmamaktadır. Q’uq’umatz ise Kiçelerin tarihini ve yaratılış mitini barındıran Popol Vuh’a göre, bir başka tanrı olan Tepeu ile birlikte dünyanın ve insanın yaratılışını üstlenen tanrıdır. Her gün güneşi tepedeki yerine ve tekrardan yeraltına taşıdığına inanılırdı.
Quetzalcoatl, Azteklerin de bir parçası olduğu Nahua toplumlarında görülen bir tanrıdır. Aztekler onu rüzgarlar, sanat, ticaret, zanaatkarlık ve bilgelik ile ilişkilendirirdi. Venüs’ü yöneten tanrı olduğuna inanılırdı ve bu nedenle “şafak yıldızının tanrısı” olarak da seslenilirdi. Aztek yaratılış inancına göre dünyevi döngünün bir parçası olarak beşinci güneşte, yani mevcut çağımızda, Quetzalcoatl ve Tezcatlipoca insanı yaratmakla görevlendirilmişti. Bununla birlikte, Mezoamerika coğrafyasının büyük bir bölümünde hakimiyet kuran Aztek İmparatorluğu’nun ruhban sınıfının yönetici tanrısı idi.
Antik Yunan
Pek çok Antik Yunan mitinde ve efsanesinde yılanın özelliklerinin canavarları tarif etmek için kullanıldığı görülebilir. Öyle ki Antik Yunan medeniyetinin Klasik dönemlerinde merkezi hale gelen mitlerinin tamamında bu hayvanın düşmanlaştırıldığı görülebilir.
Bir Canavar Olarak Yılan
Antik Yunan hikayelerinde bahsedilen canavarların neredeyse tamamının atası ya da bir şekilde akrabası olan Tifon, bedeni binlerce yılandan oluşan bir yaratıktır. Titanomahia’nın ardından Gaia’nın, evladı olan titanları öldüren Zeus’a olan öfkesinden ötürü Tartarus’tan doğurduğu evladıdır. Tifon, Zeus ile Kozmos üzerindeki hakimiyeti kimin ele geçireceğini belirlemek için dövüşmüş ancak kaybetmiş ve yine Zeus tarafından Tartarus’un derinliklerine hapsedilmiştir. Gaia ve Tartarus’un bir diğer evladı ise Ehidna’dır ki kendisi kardeşi Tifon ile birlikte adını bildiğimiz ve bilmediğimiz birçok canavara hayat vermiştir.
Tifon ve Ehidna’nın evlatlarından biri olan Lernalı Hidra, Herakles’in ikinci görevi sırasında öldürmekle görevlendirildiği canavardır. Bu yaratık Lerna’nın bataklıklarında yaşamaktaydı ve yerlilerin kutsal mekanlarını işgal etmişti. Hesiodos’a göre nefesi ve kanı en güçlü zehirden bile daha ölümcüldü. Sayısız başı bulunmaktaydı. Sonradan yazılan hikayelerde, başlarından birinin kesilmesinin ardından yerine iki tane daha başı çıktığı anlatılmıştır. Herakles, İolaus’un yardımıyla başlarını kesmiş ve bir daha çıkmaması için onları dağlamıştır. Kardeşi Ladon ise Hesperidlerin Bahçesi’ndeki altın elmaların koruyucusu olan, yılanımsı bir yaratıktı. Herakles, bu altın elmaları çalması gereken on birinci görevi sırasında Ladon’la dövüşmüş ve onu alt etmiştir. Bir diğer kardeşi Kolhis Ejderi, İason ve Argonotların peşinde olduğu Altın Post’u korumakla görevlendirilmiş, devasa bir ejderdir. Yılan gibi uzun, uzuvsuz bir bedenle tasvir edilmiştir.
Bir diğer yılanımsı canavar olan Piton, Gaia’nın Tartarus’tan olan bir diğer evladıdır. Bazı hikayelerde dişi, bazılarında erkek olduğu söylenir. Dünya’nın personifikasyonu olan Gaia tarafından, Antik Yunanlar tarafından Dünya’nın merkezi olduğuna inanılan Delfi’de bulunan tapınağı ve kahinini korumakla görevlendirilmiştir. Apollon, Delfi’yi fethetmek için öncelikle Piton’u bir ok yağmuruna tutarak yenmiştir. Böylelikle Delfi’nin ve tapınağının sahibi olmuştur.
Bu anlattıklarımız, Antik Yunan mitoslarının yalnızca en bilinen yılanımsı varlıklarıdır. Oysa bu geleneğin tamamına bakıldığında, hem tanrıların çevresinde hem de kahramanların karşısında yer alan çok daha geniş bir yılanımsı yaratık yelpazesi görülür. Neredeyse her bölgesel kültün, her kahramanlık döngüsünün ve her yerel efsanenin kendi yılan figürü vardır. Ancak bu çokluk, sözünü ettiğimiz temel örneklerin oluşturduğu tema dışında anlatımımıza daha fazla katkı sağlamayacaktır. Bu sebeple değinilmediler.
Bir Araç Olarak Yılan
Merkezi olmayan inanışlarda yılan bilgiyi, bilgeliği ve şifayı temsil etmektedir. Kadüse, Antik Yunan’da haberci tanrılar İris ve Hermes tarafından taşınan bir asaydı. Kısa asayı iki yanından saran, bazen kanatlı, bazen kanatsız resmedilen yılanlar bulunurdu. Bilgi taşımakla görevli tanrılar ile ilişkileri sebebiyle lojistik, habercilik, ticaret gibi özellikler bu asaya atfedilmiştir. Asanın uyuyan kişiyi uyandırdığına, uyanık kişiyi uykuya soktuğuna; ölmek üzere olanı rahat bir ölümle buluşturduğuna ve öleni dirilttiğine inanılırdı.
Bir diğer örnek ise şifa tanrısı Asklepius’un asasıdır. Bu uzun asanın etrafında, bir o kadar büyük bir yılan sarılıdır. Yılanın derisini bırakması ve yenilenmesinin yeniden doğmak ve iyileşmek ile ilişkilendirildiğini söylemek mümkün. Bununla birlikte çoğu zaman insanı öldürebilecek güçteki yılan zehri, bazı durumlarda bir tedavi yöntemi olarak da kullanılmaktaydı. Asklepius’un şerefine, zehirsiz yılanlar hastaların yanında gezmeleri için serbest bırakılırdı. Asklepius adına her yeni tapınak açılışında bu zehirsiz yılanlar salınır ve tapınağı gezmeleri sağlanırdı.
Antik Mısır
Nil havzasında yılanlarla iç içe yaşayan Antik Mısır toplumu bu hayvanın hem koruyucu hem de tehlikeli yönlerini tanrısal figürler aracılığıyla sembolleştirmiştir. Antik Mısır dininde yılan, ilksel kaosun temsilcisi de olabilir, kozmik düzenin koruyucusu da. Bu ikili algının en erken örneklerinden biri Nehebkau’dur. Mısır mitolojisinin “ilk yılanı” olarak kabul edilen Nehebkau, hayvanın doğası gereği sahip olduğu hayatta kalma içgüdüsünden gelen saldırganlığı ile kaotikliğini temsil eder. Nehebkau, Maat’ın kırk iki yargıcından biri olarak ölen kişinin ruhunun saflığını değerlendirme görevine sahipti. Şayet ki bu kişinin günahsızlığı kanıtlanabilirse, Nehebkau ona yemekler, içkiler sunardı ve Ka ruhunu verirdi. Bu sayede ölen kişi diğer hayatında bir yer bulabilirdi.
Koruyucu yönün en belirgin temsilcilerinden biri Wajdet’tir. Hanedan Öncesi dönemde Buto şehrinin yerel yılan tanrıçası olarak ortaya çıkan Wajdet, zamanla Aşağı Mısır’ın koruyucusu haline gelmiştir. İki ülkenin birleşmesiyle birlikte, Yukarı Mısır’ın akbaba tanrıçası Nekhbet ile birlikte tüm Mısır’ın ikili koruyucu gücünü oluşturmuşlardır. Wajdet’in koruyucu niteliği firavunların meşruiyeti açısından da önem taşımaktaydı. Firavunların tacında görülen yılan biçimli uraeus, hükümdarın ilahi meşruiyetini, üstünlüğünü ve üzerinde bulunduğu koruma kudretini simgelerdi.
Buna karşıt kutupta ise Apep bulunur. Diğer yılan figürlerinin aksine Apep hiçbir yapıcı niteliğe sahip değildir; o karanlığın, engellenemez kaosun ve düzen karşıtı gücün cisimleşmiş halidir. Kozmos yaratılmadan önce bile Nu’nun ilkel sularında var olduğuna inanılırdı. Apep’in temel rolü, Ra’nın gece yolculuğuna saldırarak güneşin yeniden doğuşunu engellemeye çalışmaktır. Her gece, Ra’nın teknesinin yolunu kesen devasa, sonsuz bir yılan olarak betimlenir. Mısır kozmolojisine göre sabah güneşinin doğması, Ra’nın her seferinde bu yaratığı alt etmesiyle mümkün olur. Apep’in ikonografisi de bu mutlak tehdidi yansıtır. Genellikle gökyüzünü kaplayan dev bir yılan, bazen de çok başlı ya da ateş saçan bir varlık olarak tasvir edilir. Bedeninin uzunluğu ölçülemez kabul edilir; çünkü kaosun sınırı yoktur. Zaman zaman tanrıları, hatta Ra’nın yanındaki koruyucu tanrıçası Sekhmet’i bile “büyüleyerek” etkisiz hâle getirdiği anlatılır.
Ouroboros
Ouroboros’a figürüne dair tarihsel anlamda en eski kayıtlarımız Antik Mısır’a, Mehen isimli bir yılan figürüne uzanmaktadır. Tutankhamun’un mezarındaki Öteki Dünya Kitabı metninde, kuyruğunu ısıran bir yılanın Ra-Osiris birleşimini çepeçevre sardığı görülür. Mısırlılar için bu sembol zamanın başlangıcını, sonunu ve döngüselliğini temsil etmekteydi. Yalnızca dini bir sembolden öte, geçen zamanı, yılları temsil etmek için kullanılırdı. Biraz önce bahsettiğimiz yılan tanrıların bazıları gibi kaotik bir yönü de bulunmaktaydı; düzenli dünyayı sarıp sarmalayan, düzensiz kaosu ve bu dünyanın dönemsel yenilenişini temsil etmekteydi.
Ouroboros ismi Yunanca “kuyruğunu yiyen” anlamına gelen “οὐρά + βορός” parçalarından türetilmiştir. Klasik Antik Yunan döneminde Ouroboros motifine dair doğrudan buluntular nadir olsa da, bu dönemde de zamanın döngüselliği düşüncesine sıkça değinilmiştir. Helenistik çağda ise özellikle İskenderiye merkezli simya ve ezoterik geleneklerde Ouroboros yeniden önem kazanmıştır. Genel olarak Batılı simya ve Gnostik metinlerinde Ouroboros, maddenin ve ruhun her varlığının sürekli yeniden doğuşa girdiği evrensel birlik fikrini somutlaştıran bir motif olarak tanımlanır.
Roma İmparatorluğu döneminde Gnostisizm’de Ouroboros, evrenin ruhsal bir bütünü ve sonsuz bir döngü olarak kabul edilmiştir. Gnostik eserlerde, Ouroboros, kuyruğunu ağzına alan on iki parçalı bir ejderha biçiminde evreni kuşatan bir sembol olarak betimlenir. Hermetik simyacılar da Ouroboros’ta zıtların bütünleşmesi temasını bulmuş, simyasal süreçlerdeki eril-dişil, ölü-ölümsüz gibi ikilemlerin birliği olarak yorumlamışlardır. Bu bağlamda Ouroboros, kozmos ve insan arasındaki mikrokozmos-makrokozmos uyumunu ve primordiyel madde ile ilk yaşam gücünün birlikteliğini simgeleyen bir motif olarak benimsenmiştir.
Orta Çağ Avrupa’sında simya ve mistik doktrinlerde Ouroboros, sembolik açıdan önemini korumuştur. Hristiyanlık etkisindeki el yazmalarında bile Ouroboros motifine rastlanır. Simya metinlerinde ise Ouroboros, Güneş, Ay, Merkür gibi gezegensel sembollerle birlikte kullanılmıştır. Bu devirde Ouroboros, simyacılarca evrenin düzeni ile maddenin dönüşümü arasındaki sırra dair bir işaret olarak yorumlanmıştır.
Teistik Satanizm hakkında daha çok bilgi almak için diğer yazılarımızı ve kitaplarımızı okuyabilirsiniz. İletişim sayfasından sorularınızı direkt olarak sorabileceğiniz Discord sunucularımıza katılmanızı tavsiye ederiz. Sorularınızı sorup cevabını sıradaki soru-cevap yazısında görmek için soru formunu kullanabilirsiniz. Sitemizdeki yazılardan paylaşıldığı an haberdar olmak için Instagram sayfamızı takip edebilir ve e-posta sistemimize abone olabilirsiniz. İyi araştırmalar.
